Πρόκειται για τη διάσκεψη στο πλαίσιο της οποίας οι κυβερνήσεις των κρατών μελών διαπραγματεύονται τις τροποποιήσεις των συνθηκών. Η ΔΔ ήταν αυτή που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα τον Ιούνιο του 2004.

Τα ταμεία αυτά είναι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσανατολισμού για τη Γεωργία και το Ταμείο Συνοχής. Στόχος τους είναι να μειώσουν τις αποκλίσεις στην ανάπτυξη μεταξύ των διαφόρων περιφερειών και των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Έννοια η οποία χρησιμοποιήθηκε για να υποδηλώσει τις τέσσερις διαδοχικές προσχωρήσεις που γνώρισε η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, με αποτέλεσμα να προστεθούν εννέα κράτη στις έξι ιδρυτικές χώρες που ήταν το Βέλγιο, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, οι Κάτω Χώρες και το Λουξεμβούργο: το 1973, Δανία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ιρλανδία· το 1981: Ελλάδα· το 1986: Ισπανία και Πορτογαλία· το 1995: Αυστρία, Σουηδία και Φινλανδία· τον Μάιο του 2004: Εσθονία, Κύπρος, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία, Σλοβενία και Τσεχική Δημοκρατία. Έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τουρκία και την Κροατία: 2005.

Αποτελείται από εικοσιπέντε δικαστές και οκτώ γενικούς εισαγγελείς. Διασφαλίζει την τήρηση του δικαίου κατά την εφαρμογή και ερμηνεία των συνθηκών. Έχει την έδρα του στο Λουξεμβούργο. Δεν θα πρέπει να συγχέεται με το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, το οποίο υπάγεται στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, ούτε με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο έχει την έδρα του στο Στρασβούργο και υπάγεται στο Συμβούλιο της Ευρώπης.

Τα κράτη μέλη ορίζουν με κοινή συμφωνία την προσωπικότητα που σκοπεύουν να διορίσουν Πρόεδρο της Επιτροπής. Ο υποψήφιος παρουσιάζει τους πολιτικούς προσανατολισμούς του ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Στη συνέχεια, το Κοινοβούλιο εγκρίνει ή απορρίπτει αυτό το διορισμό. Κατόπιν, σε συνεννόηση με τον ορισθέντα Πρόεδρο, τα κράτη μέλη προτείνουν τις υποψηφιότητες των άλλων επιτρόπων, οι οποίοι περνούν από ακρόαση ενώπιον των κοινοβουλευτικών επιτροπών. Η νέα Επιτροπή εγκρίνεται ή απορρίπτεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Πλειοψηφία που απαιτείται στο πλαίσιο του Συμβουλίου Υπουργών για να εγκριθεί μια νομοθετική πράξη (εκτός από τις περιπτώσεις όπου προβλέπεται η ομοφωνία). Επί του παρόντος, επιτυγχάνεται με τη στάθμιση των ψήφων των κρατών μελών συναρτήσει του πληθυσμού τους. Το Ευρωπαϊκή Σύνταγμα προβλέπει μια διπλή πλειοψηφία: 55% των κρατών και 65% του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Συμβουλευτική επιτροπή η οποία ιδρύθηκε με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και αποτελείται από 344 εκπροσώπους των οργανισμών τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης της Ένωσης, τους οποίους ορίζουν τα κράτη μέλη. Εδρεύει στις Βρυξέλλες.

Πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τμήμα του προγράμματος Socrates στον τομέα της εκπαίδευσης, το οποίο δίνει τη δυνατότητα στους φοιτητές ενός κράτους μέλους να κάνουν ένα μέρος των σπουδών τους σε άλλη χώρα της Ένωσης.

Όταν εμφανίσθηκε η έννοια της "Ευρωπαϊκής Ένωσης" με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ (1993), αφορούσε, αφενός, την εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας (τον "2ο πυλώνα") και, αφετέρου, τη δράση στον δικαστικό και αστυνομικό τομέα (τον "3ο πυλώνα") και λειτουργούσε παράλληλα προς την "Ευρωπαϊκή Κοινότητα", που αφορούσε εν γένει τον οικονομικό και κοινωνικό τομέα. Όταν τεθεί σε ισχύ το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, οι πυλώνες θα καταργηθούν, ενώ συγχρόνως η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και το περιεχόμενό της θα συγχωνευθούν με την "Ευρωπαϊκή Ένωση".

Θεσμικό όργανο που έχει την εξουσία της νομοθετικής πρωτοβουλίας. Διαχειρίζεται τις κοινές ευρωπαϊκές πολιτικές, εκτελεί τον προϋπολογισμό και μεριμνά για την τήρηση των συνθηκών. Επί του παρόντος αποτελείται από 25 ανεξάρτητα μέλη (από 1 για κάθε κράτος μέλος). Έχει θητεία 5 ετών και ο διορισμός της υπόκειται σε έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώπιον του οποίου λογοδοτεί. Από τον Νοέμβριο του 2004, Πρόεδρός της είναι ο José Manuel Durão Barroso.

Με έδρα την Φρανκφούρτη, είναι αρμόδια για τη νομισματική πολιτική της ζώνης ευρώ, δηλαδή των κρατών που επέλεξαν να ενταχθούν στο ενιαίο νόμισμα. Η Εκτελεστική της Επιτροπή αποτελείται από έξι μέλη. Στο Διοικητικό της Συμβούλιο συμμετέχουν οι διοικητές των κεντρικών τραπεζών της ζώνης ευρώ και τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής.

Ιδρύθηκε αρχικά με την ονομασία "Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα" (ΕΟΚ) με τη Συνθήκη της Ρώμης του 1957 και αφορούσε εν γένει τις οικονομικές και εμπορικές πτυχές (τον "1ο πυλώνα"). Από το 1993 (Συνθήκη του Μάαστριχτ) συνυπήρξε με την "Ευρωπαϊκή Ένωση", η οποία αφορούσε, αφενός, την εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας (τον "2ο πυλώνα"), και, αφετέρου, τη δράση σε δικαστικά και αστυνομικά θέματα (τον "3ο πυλώνα"). Όταν τεθεί σε ισχύ το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, οι πυλώνες θα καταργηθούν, ενώ συγχρόνως η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και το περιεχόμενό της θα συγχωνευθούν με την "Ευρωπαϊκή Ένωση".

Είναι η πρώτη ευρωπαϊκή κοινότητα. Ιδρύθηκε με τη Συνθήκη των Παρισίων στις 18 Απριλίου 1951 και καταργήθηκε το 2002.

Ιδρύθηκε με τη Συνθήκη της Ρώμης το 1957.

Συμβουλευτική επιτροπή που αποτελείται από 344 εκπροσώπους των διαφόρων οικονομικών και κοινωνικών ομάδων της Ένωσης. Έχει την έδρα της στις Βρυξέλλες.

Αποτελείται από 25 μέλη. Ελέγχει τη χρηστή διαχείριση των κοινοτικών οικονομικών και μπορεί να επισημάνει οποιαδήποτε παρατυπία στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Έχει την έδρα του στο Λουξεμβούργο.

Από το 1975 και με συχνότητα τουλάχιστον δύο φορές το χρόνο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συνέρχεται με τη συμμετοχή των αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων των κρατών μελών - επικουρούμενων από τους υπουργούς Εξωτερικών - καθώς και του Προέδρου της Επιτροπής. Καθορίζει τους γενικούς πολιτικούς προσανατολισμούς της Ένωσης και εξετάζει τα μεγάλα διεθνή ζητήματα. Οι συνεδριάσεις του είναι γνωστές στα μέσα ενημέρωσης ως σύνοδοι κορυφής. Σήμερα, την προεδρία του ασκούν εκ περιτροπής, κάθε έξι μήνες, τα κράτη μέλη. Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα προβλέπει την αντικατάσταση της εκ περιτροπής προεδρίας από μια σταθερή προεδρία, η οποία θα ασκείται για περίοδο δυόμισι ετών. Ο μελλοντικός Υπουργός Εξωτερικών θα συμμετέχει στις εργασίες.

Κάθε πρόσωπο που έχει την υπηκοότητα κράτους μέλους είναι πολίτης της Ένωσης. Η ευρωπαϊκή ιθαγένεια κατοχυρώνει: την ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή σε όλη την Ένωση, το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις δημοτικές εκλογές και τις ευρωεκλογές στο κράτος μέλος διαμονής, το δικαίωμα αναφοράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το δικαίωμα προσφυγής στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή. Η ιθαγένεια της Ένωσης δεν αντικαθιστά την εθνική ιθαγένεια αλλά προστίθεται σε αυτήν.

Η εξωτερική πολιτική της Ένωσης ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του '70 και στη συνέχεια αναπτύχθηκε και συμπεριέλαβε τη διάσταση της κοινής ασφάλειας. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, η πολιτική ασφάλειας περιλαμβάνει τη σταδιακή χάραξη μιας κοινής αμυντικής πολιτικής της Ένωσης.

Με τη συμμετοχή εκπροσώπων από 77 χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ) και 77 ευρωβουλευτών, η Συνέλευση αποτελεί το "Κοινοβούλιο" της Σύμβασης της Κοτονού, την οποία έχουν υπογράψει οι συγκεκριμένες χώρες ΑΚΕ και τα κράτη μέλη της Ένωσης. Προάγει την αλληλεξάρτηση Βορρά-Νότου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία. Συνέρχεται εκ περιτροπής σε μια χώρα ΑΚΕ και σε μια χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πρόκειται για το σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που έχουν τα κράτη μέλη εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι υποψήφιες χώρες πρέπει να αποδεχθούν το κοινοτικό κεκτημένο πριν να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να το ενσωματώσουν στη νομοθεσία τους.

Αποτελεί την τροποποίηση της απορριφθείσας Συνταγματικής Συνθήκης. Γνωστή πλέον και ως Συνθήκη της Λισσαβόνας καθώς εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Οκτώβριο του 2007 στην πρωτεύουσα της Πορτογαλίας. Η νέα αυτή Συνθήκη  αποτελεί τη συνέχεια των Συνθηκών του 'Αμστερνταμ και της Νίκαιας και διατηρεί πολλά από τα θετικά χαρακτηριστικά της προηγούμενης αλλά όχι τον συνταγματικό χαρακτήρα. Υπογράφηκε στις 13 Δεκεμβρίου  2007 και τέθηκε σε ισχύ από την 1η Δεκεμβρίου του 2009.

• Η Μεταρρυθμιστική Συνθήκη σε σύγκριση με το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα
• Ανάλυση της νέας Συνθήκης από τους εκπροσώπους του Ε.Κ. στη Δ.Δ.

Άτυπο όργανο όπου συμμετέχουν τα δώδεκα μέλη του Συμβουλίου Οικονομίας και Οικονομικών που εκπροσωπούν τη ζώνη ευρώ.

Αποτελείται από 45 κράτη μέλη. Ο διακυβερνητικός αυτός οργανισμός εγκρίνει πανευρωπαϊκές συμβάσεις, ειδικότερα στους τομείς της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του πολιτισμού και της εκπαίδευσης. Εδρεύει στο Στρασβούργο από το 1949 και δεν πρέπει να συγχέεται με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (βλ. λ.).

Αποτελείται από τους υπουργούς του κάθε κράτους μέλους (ή τους αντιπροσώπους τους), συνέρχεται περιοδικά στις Βρυξέλλες ή το Λουξεμβούργο προκειμένου να εγκρίνει, συχνά από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Τις αποφάσεις του τις προετοιμάζει η Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων των κρατών μελών (Coreper). Η σύνθεσή του ποικίλλει ανάλογα με τα θέματα (οικονομικά, γεωργία, εξωτερικές υποθέσεις...). Σήμερα, η προεδρία του Συμβουλίου ασκείται εκ περιτροπής από κάθε κράτος μέλος για ένα εξάμηνο. Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα προβλέπει ότι η προεδρία του θα ανατίθεται, κάθε 18 μήνες, σε μια ομάδα 3 κρατών, ενώ στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων θα προεδρεύει ο Υπουργός Εξωτερικών.

Νομοθετική διαδικασία η οποία καθιερώθηκε με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και θεσπίζει την ισότητα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σε ό,τι αφορά την έγκριση των κοινοτικών "νόμων". Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα θα μετατρέψει τη "διαδικασία της συναπόφασης" σε "συνήθη νομοθετική διαδικασία" για την έγκριση των ευρωπαϊκών "νόμων".

Το Σύνταγμα (νομικώς πρόκειται για Συνταγματική Συνθήκη) το προετοίμασε μια Συνέλευση υπό την προεδρία του Valéry Giscard d'Estaing, στην οποία συμμετείχαν ευρωβουλευτές και εθνικοί βουλευτές, αντιπρόσωποι των αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων των κρατών μελών και ευρωπαίοι Επίτροποι. Εγκρίθηκε από μια Διακυβερνητική Διάσκεψη τον Ιούλιο του 2004. Πρέπει να κυρωθεί και από τα 25 κράτη μέλη και θα συνυπάρχει με τα εθνικά Συντάγματα. Το 1ο μέρος του αφορά ειδικότερα τις αξίες, τους στόχους, τις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις εξουσίες των θεσμικών της οργάνων και τα οικονομικά της μέσα. Το 2ο μέρος περιλαμβάνει τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (βλ. λέξη). Το 3ο μέρος περιγράφει τις εσωτερικές και εξωτερικές πολιτικές και τη λειτουργία της Ένωσης. Το 4ο μέρος αφορά κυρίως τις διαδικασίες έγκρισης και αναθεώρησης του Συντάγματος.

Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα προβλέπει ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα διορίζει έναν Υπουργό Εξωτερικών της Ένωσης, ο οποίος θα αντικαταστήσει τον Ύπατο Εκπρόσωπο για την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας και θα ασκεί την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας της Ένωσης. Θα προεδρεύει του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων, και συγχρόνως θα είναι αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προκειμένου να διασφαλισθεί η συνέπεια στη διεθνή δράση της Ένωσης.

Καταρτίσθηκε και εγκρίθηκε από Συνέλευση που την αποτελούσαν εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, των εθνικών κοινοβουλίων, των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ενσωματώθηκε στο Ευρωπαϊκό Σύνταγμα. Συνεπώς, θα επιβάλλει υποχρεώσεις τόσο στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα όσο και στα κράτη μέλη όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

• Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε.

Στο χώρο αυτό ισχύουν μέτρα που αφορούν το άσυλο, τη μετανάστευση, την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε αστικές και ποινικές υποθέσεις, την πρόληψη του ρατσισμού και της ξενοφοβίας και την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος.